nguoi khuyet tat

Xe buýt ký và giấc mơ người khuyết tật

Posted on Updated on


Tôi im lặng lên phòng, ngả ra giường thiêm thiếp mong tìm lại giấc mơ còn dang dở…

Thay mặt cho anh chị em khiếm thị của Trung tâm Nguồn Sáng, xin cảm ơn và ghi nhận tấm lòng của nhà tài trợ. Với ngôi nhà được xây bằng những tấm lòng hảo tâm, Trung tâm chúng tôi không còn cảnh thuê nhà nay đây mai đó. Từ nay sẽ an cư lạc nghiệp. Sẽ tạo thêm nhiều việc làm cho những người khiếm thị đang muốn vươn lên làm chủ cuộc sống

Reng… reng…reng…..

Choàng tỉnh ngỡ ngàng. Ôi! mình vừa mơ giấc mơ đẹp quá, sẽ chẳng bao giờ là hiện thực đâu nhưng ước gì… Thôi chết, dậy thôi! Vừa mới đặt lưng mà đã 4 rưỡi rồi. Sáng nay có cuộc họp quan trọng bên Hà Đông bắt đầu từ lúc 8 giờ.

Lần nào mình chả phải mất hơn 2 giờ đồng hồ để sang tới nơi. Mà đường có dài gì cho cam, hơn 20 ki lô mét chứ mấy. Nghĩ đến 2 chặng xe buýt mà muốn ốm quá.

Quờ quạng tìm cái di động bấm nghe giờ: 5 h 7 phút. Ờ, kể cũng chưa tệ lắm, vơ cái cặp đã chuẩn bị tối hôm trước, xỏ dép xuống cầu thang. Ngập ngừng nửa giây, rồi gõ cửa gọi cô bé nhà bên. Này chịu khó dậy đưa anh ra bến xe buýt đi họp kẻo muộn. Im lặng giây lát mới nghe tiếng dép loẹt xoẹt ra rút chốt.

May mà có cô ấy còn lờ mờ thấy đường chứ một mình mình dò gậy, chắc gì ra được đúng bến. Có dấu hiệu nào để mình nhận biết đấy là điểm chờ xe buýt đâu.

Hai anh em líu ríu bước, mong rút ngắn quãng đường hơn 300 mét.

-Anh yên tâm sắp tới rồi!

Đang nghe ngóng để sang đường vào điểm chờ xe, thì nghe tiếng cửa xe xèo xèo rồi tiếng nhấn ga ầm ầm lướt qua. Thế là “toi” một chuyến rồi. Sao số mình đen thế nhỉ! Nãy rõ là bước chân phải cơ mà! Mà số mình đen thật. Không ít lần đã bị “thủng lưới” phút bù giờ kiểu này. Thôi thì lỡ dở là cái nghiệp bám vào mình mất rồi.

– Thôi em cứ về ngủ nốt đi, anh tự lên xe được mà, lát nữa chả đầy khách đi cùng.

– Vâng thế em về đây…

Quả không sai, đã nghe thấy tiếng lục tục xột xoạt túi xách kéo đến quanh mình. Mà đường này có mỗi  một tuyến chạy, dù không có ai mình vẫn lên ngon lành. Đi nhiều thành quen cả tiếng máy của xe buýt, tiếng mở cửa rồi cả mùi đặc trưng của nó nữa. Cứ thấy ngần ấy tín hiệu là xốc tới mục tiêu thôi.

Chừng đã lâu đám đông bắt đầu xôn xao: Xe buýt kiểu gì 15 phút/ chuyến mà hơn 20 phút chưa thấy đâu? Cứ lao xao lời bấc tiếng chì chừng một lát thì xe đến. Đám đông hối hả chen nhau lên xe. Mình cứ thế nương theo dòng. Phía trước nhích từng tí một, phía sau cứ sát vô, lại có chàng định dùng sức vạch khe tìm kẽ mà chen lên trước.

Hai tay ép sát người cho tử tế, mặt mình bị ấp trọn vào mái tóc nữ khá dày phía trước. Tóc mềm ẩm thơm nồng. Chả biết nhà cô này có xinh không nhỉ? Có nhẽ gần phút mới nhồi hết đám đông lên xe. Mình cứ bị dồn đi đẩy lại, chân dẫm lên chân, hai tay vươn quá đầu huơ huơ mãi, mới rờ được chỗ bám.

Xe buýt Hà Nội. Ảnh: Manhdat – Xebushanoi.com

Xe rú ga trườn lên nặng nề. Vài cô gái có lẽ bị xô ép quá, ré lên. Chạy được một quãng đến điểm dừng, xe phanh, họ lại ré lên. Mình nhớ có lần y thế, bác tài Nhã kêu lên: “Chúng mày sao thế, điên à! Ai làm gì mà cứ ré lên!” Mọi người trên xe nhao nhao: “Thôi đừng cho lên nữa chết bẹp hết rồi!”

Bác tài hôm nay mềm mại hơn: “Nếu các bố các mẹ đứng ở dưới kia thì có đòi lên không?”. Chả biết nhét được mấy người, nghe có cô bé véo von: Chị ơi em đi trước nhé!

Sau pha này thì xe rông thẳng qua 3 bến đến khu công nghiệp mới mở tung 2 cửa. Bao nhiêu người xuống lại gần bấy nhiêu người lên.

Tôi kiễng chân ngoi đầu lên hớp chút không khí. Xe ì ạch kẽo kẹt leo dốc cầu Thăng Long một hồi rồi đổ dốc. Đang lật sật êm ái bỗng làm cái rầm. Lại ổ voi. Có tiếng than thở:  “Chửa đầy 3 năm trước ngót trăm tỉ rải lên đây, giờ đã tệ hơn lúc chưa làm. Đến vàng mã cũng không hóa nhanh thế!”…

Xe qua cầu dừng một điểm, rồi điểm tiếp là Nam Thăng Long. Vì đi nhiều nên mình thuộc lòng. Mình len dần ra cửa. Mọi người cũng biết nên kẻ tránh, người đẩy, mình cũng đã đặt chân xuống đất.

Hít một hơi dài khoan khoái. Lôi từ trong cặp chiếc gậy gấp ruỗi ra dò đường. Quả này mới là xương đây! Từ đây ra xe 27 dễ đến 200 mét. Lần theo hướng đã quen quen vừa đi vừa dỏng tai nghe ngóng. Chắc khoảng chỗ này đây. Dừng chân quay tứ phía dò sóng. Kia rồi chếch phải phía sau có mấy cô cậu đang trò chuyện. “Các em làm ơn chỉ giúp anh xe 27!”. Một khoảng lặng nghe ánh mắt đổ dồn….

Có cô bé lên tiếng rụt rè: “Anh chờ lát, xe về em chỉ cho”. “A kia rồi!”. Mọi người chạy rào rào. “Anh ơi có xe rồi đấy!” Mình bước liều theo đám đông nhưng không kịp. May cô bé vẫn để ý nên thấy tiếng cô: “Để em đưa anh ra xe”.

Cô bé chạm khẽ vào người mình mà lúng túng không biết dắt thế nào. Mình cứ bước, nương theo cái chạm tay mong manh của cô ấy, không dám nắm vào sợ cô ấy ngại vì rất nhiều người chưa hề biết cách dắt người khiếm thị. May quá có cậu sinh viên khoác vai mình đưa đi.

Tới nơi xe đã lèn kín. Vất vả lắm mình và cậu sinh viên mới chen lên được. Nghĩ thương cô bé kia không biết thế nào? Không vì mình biết đâu, cô bé đã tranh được một chỗ ngồi? Xe chật như nêm có khi chẳng ai phát hiện ra mình mà nhường ghế. Chả quan trọng, mình còn khỏe chán, có chỗ bám là OK rồi.

Có nhiều lần được đàn bà con gái nhường ghế mà thẹn chín mặt, ngồi yên vị mà cứ thấy bứt dứt. Xe cứ rướn lên một quãng lại khự lại, rồi nhích từng tí một.

Lắng tai mãi mới thấy loa phía sau có thông báo các điểm dừng. Bức bối, ngột ngạt, ngọ ngoạy chừng gần giờ đồng hồ mới đến Ngã Tư Sở. Lúc này sinh viên xuống đã nhiều xe dãn ra dễ thở hơn.

Anh phụ xe lúc này mới kiếm cho mình được một chỗ ngồi gần cửa sau. Xa được cái loa phát nhạc một chút thì lại bị tra tấn bởi các “chuyên gia nấu cháo điện thoại”. Thôi thì đủ kiểu ỷ ôi nỉ non, suồng sã…Có cậu nói toàn những chuyện tào lao với bạn gái. Có lúc bí lời thì nói quàng nói bừa nghe cứ sượng hết cả người…

Mình từng gặp không ít lái xe ức chế vụ này, đã phải buông lời khó nghe. Cá biệt có lái xe quát mắng khách hàng thậm tệ vì mất trật tự, nhưng liền đó chính anh ta lại nói chuyện thả ga.

Gần đến điểm mình xuống rồi mà cái cô ca sĩ gì cứ gào lên thống thiết. Cố lắng tai mà không biết loa phía sau đọc điểm nào. Nghĩ đến nhờ phụ xe lại hãi. Chứng kiến anh ta cau có gắt gỏng với khách hàng lên xuống mà ngài ngại. Kinh nghiệm nhiều chuyến, mình nhờ mà anh phụ vẫn cứ quên, nhắc nhiều thì nhận sự im lặng khó hiểu hoặc một lời khó nghe.

Thôi cứ chủ động cho lành. Cũng có nhiều lần gặp những phụ xe chu đáo hỏi han tận nơi, những hành khách tốt bụng quan tâm tận tình. Miên man suy nghĩ chợt giật mình. Giọng cô phát thanh viên thánh thót: “Điểm dừng tiếp theo…”

Quá mất một điểm rồi! Vội đứng dạy men ra cửa. Xuống xe, hít một hơi sâu, mưa chấm từng giọt li ti lên mặt lên tay kể cũng mát. Mình dò lên hè. Mưa gió này bói đâu ra xe ôm? Lấy di động gọi mấy xe quen người ốm kẻ nghỉ…

Mệt mỏi bất lực, đứng thần người ra một lúc. À đây rồi, gọi cho hãng taxi. Mô tả cho cô tổng đài, nơi mình đang đứng. Vâng vâng dạ dạ mà 15 phút gọi nhắc mấy lần chả thấy đâu. Phải rồi, cánh taxi có lướt đến mà không thấy người vẫy thì lướt luôn họ đâu biết mình khiếm thị.

Đợi mãi trời cũng mủi lòng phái một anh xe ôm khoác áo mưa tới hỏi. “Về chỗ Dương hả em?” Đúng là chết đuối vớ được cọc. Chỗ trung tâm mình họp có cô gái khiếm thị dạy trẻ khiếm thị tên Dương. Hơn 8 rưỡi rồi, muộn quá, xuống xe trả tiền luôn.

Một ngày họp hành mệt mỏi rồi cũng qua, 4 h 30 lại dắt díu nhau ra bắt xe buýt. Quay ngang quay ngửa tìm người giúp đỡ.

– Xe 27 kia rồi để chị đưa em lên. Từ từ hẵng, nó còn ở phía sau trước mặt em là xe 37. Thôi chết nó mở cửa đón khách phía dưới rồi vọt luôn, em làm sao chạy ra được! Thôi chờ xe sau em ạ!.

– Thế chị đi xe bao nhiêu?

– Chị đi 02. Lỡ 2 chuyến rồi em ạ! Đợi đưa em lên xe rồi chị mới đi không sao đâu!

Trời. Cầu cho chị đừng vì em mà lại lỡ chuyến!

Rồi cũng lên được xe. Lại chen, lại lấn, lại đứng, lại ngồi. Qua điểm trung chuyển Cầu Giấy, có cô bé thút thít rồi nức nở: “Chị ơi…! Em bị móc cả điện thoại lẫn ví rồi biết sống bằng gì… hức hức… Tiền mẹ em vừa gửi từ dưới quê….”
Vài người lao xao xuýt xoa rồi im lặng như chuyện đã quen lắm rồi.

Sàn xe như chao nghiêng…Hơn 7 giờ tối mới về tới chỗ làm. Cô bé khi sáng đon đả: “Anh về ăn cơm”.

Tôi im lặng lên phòng, ngả ra giường thiêm thiếp mong tìm lại giấc mơ còn dang dở…

Thực lòng tôi mong ngành xe buýt sớm có những xe thiết kế trợ giúp người khuyết tật vận động. Tôi được biết TPHCM cũng đã có một số xe có thang nâng và khoang cho xe lăn nhưng hình như vận hành chưa hiệu quả.Muốn chuyên nghiệp hóa giao thông công cộng thì phải tính tới việc phục vụ tốt mọi đối tượng khách hàng, trong đó có người khuyết tật. Nhà nước đã chi không ít tiền cấp thẻ miễn phí cho người khuyết tật vậy mà họ vẫn không được tham gia giao thông một cách bình đẳng thì quả là thiếu công bằng và rất lãng phí.Ví dụ như mỗi thẻ miễn phí của người khuyết tật tại Hà Nội sẽ có thời hạn là 5 năm và thành phố phải trả cho ngành xe buýt khoảng 5 triệu đồng. Luật pháp cũng đã quy định rất cụ thể đối với các công trình xây dựng, các phương tiện giao thông phải đảm bảo khả năng tiếp cận cho người khuyết tật.

Tác giả: NGUYỄN HÙNG

“Tiếp Cận” là gì

Posted on Updated on


Bạn nghe về “Bản Đồ Tiếp Cận”, bạn nói về NKT “tiếp cận” công trình, và một ai đó sẽ hỏi bạn rằng “Tiếp Cận” là gì?

“Tiếp cận” là từ tiếng Việt tương ứng với từ “acessibility”trong tiếng Anh. Nó được dùng để mô tả mức độ số lượng nhiều người nhất có thể tiếp cận được của một sản phẩm nào đó (như các loại thiết bị, dịch vụ, môi trường không gian…).

“Tiếp cận” được hiểu là “có thể tới được” về mặt chức năng của một hoặc toàn bộ hệ thống nào đó. Tiếp cận thường được dùng khi nói đến người khuyết tật (NKT) cùng quyền họ được tiếp cận đến các thực thể (thường là thông qua các phương tiện kĩ thuật trợ giúp).

Có nhiều định nghĩa về tiếp cận đã được dùng làm cơ sở để xây dựng các bộ luật và qui định điều lệ về quyền được tiếp cận của các cá nhân trong cộng đồng.

Để hiểu khái niệm “Tiếp Cận”, cần phân biệt giữa “Tiếp Cận” (acessibility) và “Có Thể Sử Dụng Được” (usability).

Các thực thể mà NKT có quyền tiếp cận không chỉ thường được dùng để mô tả các phương tiện trợ giúp cho NKT đi lại, như “tiếp cận bằng xe lăn”, mà đã được mở rộng ra trong các mặt khác nữa của NKT như tiếp cận bằng chữ nổi, đường dốc cho xe lăn, thang máy, kí hiệu cho người mù ở lối qua đường, đường viền đi bộ, thiết kế trang web…

xe lăn - một trong những phương tiện hộ trợ tiếp cận
Xe lăn – một trong những phương tiện hỗ trợ tiếp cận

“Tiếp cận” được đề cập đến trong các lĩnh vực chính sau của NKT:

– Giao thông tiếp cận: Trong giao thông, “tiếp cận” nói đến sự đến được nơi cần tới một cách dễ dàng.
Người ở những địa điểm có mức độ tiếp cận cao sẽ đến được với nhiều hoạt động một cách nhanh chóng, còn người ở những địa điểm không thể tiếp cận được thì sẽ đến được với ít hoạt động bằng một lượng thời gian đáng kể. Một trong những tiêu chuẩn cơ bản của giao thông tiếp cận là nền thấp (hoặc gầm thấp), đặc biệt là với những phương tiện vận tải công cộng.

– Truyền thông và công nghệ thông tin tiếp cận: Đây là phương diện khác của sự tiếp cận, nó giúp cho NKT có thể tiếp cận được với công nghệ thông tin cùng các dịch vụ của nó với những khoảng cách không rào cản tối thiểu.
Chẳng hạn một trang web tiếp cận cho người khiếm thị sẽ có kèm theo lời tường thuật về trang web, nó mô tả chi tiết các chế độ tiếp cận, bảng chỉ dẫn các phím tiếp cận…

– Hội họp và hội thảo tiếp cận: Hội họp và hội thảo được xem là nhu cầu cần thiết với tất cả mọi người.
Một cuộc hội họp hoặc hội thảo tiếp cận phải hội tụ được những yêu cầu sau: Di chuyển tiếp cận, nghe tiếp cận, nhìn tiếp cận…

Cơ sở pháp lý của dự án

Posted on Updated on


Nhận thấy nhu cầu tiếp cận các công trình của Người khuyết tật, năm 2002 Bộ Xây dựng đã ký Quyết định số 01/2002-BXD ban hành bộ Quy chuẩn xây dựng và tiêu chuẩn xây dựng cho các đơn vị chủ quản, bao gồm các văn bản hướng dẫn với đầy đủ số liệu cụ thể trong xây dựng:

  • QCXDVN 01: 2002, Quy chuẩn xây dựng công trình để đảm bảo người tàn tật tiếp cận sử dụng.
  • TCXDVN 264: 2002, Nhà và công trình – Nguyên tắc cơ bản xây dựng công trình để đảm bảo người tàn tật tiếp cận sử dụng.

Văn bản được biên soạn căn cứ vào Pháp lệnh về người tàn tật:

Điều 26: “Việc đầu tư xây dựng mới hoặc cải tạo công trình nhà ở, các công trình công cộng và thiết kế chế tạo các dụng cụ sinh hoạt, các phương tiện giao thông, liên lạc phải tính đến nhu cầu sử dụng thuận tiện của người tàn tật, trước hết là người tàn tật các dạng vận động, thị giác, đồng thời phải tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành”.

Ngày 01/01/2011, Luật về Người khuyết tật chính thức có hiệu lực, trong Điều 2, khoản 8 có đề cập về vấn đề tiếp cận như sau:

Tiếp cận là việc người khuyết tật sử dụng được công trình công cộng, phương tiện giao thông, công nghệ thông tin, dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch và dịch vụ khác phù hợp để có thể hòa nhập cộng đồng.”

Để ứng dụng thực tiễn bộ luật, Trung tâm Khuyết tật và Phát triển DRD phối hợp với Liên hiệp hội Người khuyết tật Việt Nam thực hiện Dự án “Bản đồ tiếp cận cho Người khuyết tật nhằm tăng sự hoà nhập của Người khuyết tật với cộng đồng và nâng cao nhận thức của cộng đồng về nhu cầu hoà nhập chính đáng của Người khuyết tật.

Đối tượng nào cần “Tiếp Cận”?

Posted on Updated on


Bất kỳ người nào cũng cần “tiếp cận”. Nhưng khái niệm này thường dùng trong các văn bản nói về người khuyết tật (NKT) cùng quyền họ được tiếp cận đến các thực thể (thường là thông qua các phương tiện kĩ thuật trợ giúp). Bởi vì NKT có những đặc điểm riêng biệt mà không thể tiếp cận tất cả các thực thể một cách bình thường.

Trong dự án “Bản Đồ Tiếp Cận“, đối tượng được hưởng lợi là những đối tượng có hạn chế về vận động, bao gồm:

  1. Đối tượng nhắm đến là người khuyết tật vận động và phân thành 4 mức độ:
  • Mức độ 3: người đi xe lăn
  • Mức độ 2: người chống nạng
  • Mức độ 1: người có chân yếu
  • Mức độ 0: người không khuyết tật
  1. Người cao tuổi, người đi lại khó khăn và khách du lịch là người khuyết tật trong và ngoài nước và người cao tuổi.
  2. Những người lớn tuổi đi lại khó khăn, phụ huynh đẩy xe nôi

Trong đó, đối tượng số 1 và 2 là đối tượng hưởng lợi chính của dự án.

Công trình nào cần đảm bảo cho NKT tiếp cận?

Posted on Updated on


Theo quy chuẩn 2009 TCVN:2009 đã đề cập về phạm vi áp dụng

“…được áp dụng khi xây dựng mới hoặc cải tạo công trình dân dụng đảm bảo người khó khăn về vận động tiếp cận sử dụng:

CHÚ THÍCH:

  1. Công trình dân dụng trong tiêu chuẩn này bao gồm nhà ở và công trình công cộng (gọi tắt là công trình)
  2. Những khó khăn về vận động là những người dùng xe lăn, người dùng nạng, gậy chống, lồng chống, chân giả, người già, phụ nữ có con nhỏ đẩy xe nôi,… sau đây gọi tắt là người khuyến tật

Để hoàn thành dự án này, hơn 40 bạn TNV của dự án đã khảo sát tất cả các loại công trình bao gồm:

  1. Cơ quan, công trình trụ sở làm việc
  2. Công trình văn hoá
  3. Công trình thể thao
  4. Công trình thương mại
  5. Công trình khách sạn
  6. Công trình y tế
  7. Công trình giáo dục
  8. Công trình phục vụ giao thông
  9. Công trình dịch vụ công cộng
  10. Nhà ở (chung cư, nhà riêng lẻ)

Chi tiết các bạn xem trong tài liệu đính kèm nhé. Qui chuan XD 2009.