giao tiếp với người khuyết tật

Những điều cần biết khi giao tiếp với người khuyết tật

Posted on


Người khuyết tật (NKT) thật ra không có yêu cầu gì đặc biệt trong giao tiếp. Nhưng có những “biến tấu” của không ít người trong lúc giao tiếp với NKT có thể vô tình gây phản tác dụng.

Bản Đồ Tiếp Cận có vài chia sẻ hy vọng sẽ giúp bạn biết tại sao và chọn cách xử sự đúng mực hơn:

1. Tập nói: Cho phép mình giúp bạn nhé!
Nếu muốn giúp một NKT dù quen hay lạ, bạn nên bắt đầu bằng câu nói ấy. Có thể người ấy nói không vì khách sáo, nhưng bạn vẫn phải tôn trọng ý kiến. Nếu người đó thích tự làm thì việc bạn cố giúp cũng có nghĩa là cố làm nghịch ý của họ. Thế thì mong muốn giúp đỡ của bạn chỉ đơn giản là làm thỏa mãn sở thích của bạn.

Giao tiếp với người khuyết tật
Giao tiếp với người khuyết tật

2. Đặt câu hỏi: Mình phải làm gì/làm thế nào đây?
Bạn nên nghe người khuyết tật giới thiệu cách hỗ trợ, xin đừng tự ý làm theo cách bạn nghĩ. Muốn đưa một người khiếm thị băng qua đường, hãy để người đó nắm tay bạn thay vì bạn nắm gậy của người đó hoặc kéo tay người đó đi. Nếu muốn nâng một người đi nạn bước lên xe buýt cũng phải theo sự hướng dẫn của người ấy. Nếu không bạn có thể gây ra một tai nạn nhỏ đấy. Có nhiều trường hợp người hỗ trợ vì quá nhiệt tình hỗ trợ mà không hiểu các nguyên tắc sử dụng nạn, xe lăn, gậy dò đường đã vô tình làm người khuyết tật bị ngã, bị va đầu vào thành xe…

3. Gọi tên hoặc chạm nhẹ vào người khiếm thị khi cần nói điều gì
Bạn nên gọi tên người khiếm thị hoặc nắm nhẹ tay, vỗ vai thân ái… khi cần nói với người ấy. Vì nếu không có động tác này có thể người đó sẽ không hiểu bạn đang nói với ai. Nếu tiếp xúc với người khiếm thính cần tránh việc vỗ vai họ từ phía sau. Bạn cần tiến đến trước mặt người đó rồi mới chào.

Hãy chạm nhẹ vào người khiếm thị khi muốn bắt chuyện với họ
Hãy chạm nhẹ vào người khiếm thị khi muốn bắt chuyện với người đó(ảnh minh hoạ)

4. Tự giới thiệu chính mình khi giao tiếp với người khiếm thị
Khi gặp một người quen khiếm thị, nhiều người thích chào người quen này bằng câu đùa: “Anh có nhớ ai không?”. Một số người khiếm thị than phiền rằng bạn bè thân thích đôi khi lại không chào mà chỉ vỗ vai rồi bỏ đi mặc cho người ấy muốn đoán ai thì đoán! Điều ấy có khi làm người khiếm thị có cảm giác đang bị trêu chọc bị xem là trò đùa cho mọi người.

Tốt nhất bạn nên chào hỏi người quen khiếm thị của mình bằng lời chào trân trọng, thân mật và tự giới thiệu chính mình. Đừng buộc người ấy tham gia trò chơi đố vui không thưởng của bạn.

5. Thong thả bước đi bên người bị tật chân
Một số người đi nạng, đi xe lăn rất ngại đi chung với bạn bè chân khỏe vì người đó thường bị thúc hối: đi nhanh lên kẻo trễ giờ. Người tật chân rất muốn có những bước chân vững chắc như mọi người nhưng họ không thể làm được. Một số chàng trai tật chân còn bị bạn bè nghịch bằng cách đánh phá rồi chạy ra xa để các anh này đuổi theo. Dường như trò đùa tàn nhẫn này chỉ kết thúc khi kẻ bị trêu chọc phát khóc.

giao-tiep-voi-nkt-3

6. Giới thiệu các món ăn trên bàn
Khi ngồi chung bàn với người khiếm thị, bạn cần giới thiệu tên từng món và lần lượt gắp các món ấy cho vào chén người hỏng mắt. Biết đâu trong số ấy có những món mà người đó chỉ nghe tên mà chưa từng nếm. Sau khi nếm qua các món hiện có, bạn hãy hỏi xem người ấy thích món nào và gắp giúp người ấy.

7. Lịch thiệp với người tật trí não
Nhiều người tật chậm phát triển trí não đã lớn tuổi nhưng khả năng tư duy chỉ như một em bé lên 5, lên 6. Tuy vậy nếu bạn tôn trọng nhân cách của người đó thì hãy ứng xử với người ấy theo đúng với các qui tắc xã hội.
Người chậm phát triển trí não vẫn có tự ái và cảm thấy đau khổ nếu bị xúc phạm, bị coi khinh do có thần kinh nhạy cảm chỉ là người ấy không biết cách diễn đạt nỗi khổ tâm này. Vì vậy sự tôn trọng nhân cách của bạn sẽ giúp ổn định tinh thần và tạo thuận lợi cho người ấy phát triển tư duy.

Cách giao tiếp với người khuyết tật

Posted on Updated on


Khi bạn cần hoặc mong muốn giao tiếp với người khuyết tật thì trong bạn luôn có một cảm giác e ngại và lo lắng, bạn không biết người khuyết tật nghĩ gì và những lời nói, hành động của mình có ảnh hưởng tiêu cực tới người khuyết tật hay không? Có làm tổn thương người khuyết tật hay không? Những gợi ý sau đây sẽ giúp bạn giải tỏa được tâm lý e ngại khi giao tiếp với người khuyết tật.

Cách giao tiếp với người khuyết tật
Cách giao tiếp với người khuyết tật(Ảnh minh họa)

Từ ngữ

Từ ngữ trong văn nói và trong văn viết mang sắc thái hoàn toàn khác nhau, nếu như văn viết chỉ đóng khung trong văn bản thì lời nói còn tùy thuộc và hoàn cảnh, tâm lý và môi trường giao tiếp. Những từ như người mù, người điếc có thể sử dụng trong văn viết như một danh từ chung để chỉ Hội người mù, hoặc chi hội người Điếc nhưng sử dụng trong khi giao tiếp với người khuyết tật thì bạn cần thận trọng, Hơn nưa bạn cũng nên lưu ý khi sử dụng cụm từ người khuyết tật và người bình thường, như vậy khi nói ngược lại người khuyết tật sẽ là người không bình thường.  Các bạn cũng không nên cắt nghĩa và giải thích từ ngữ và khẳng định là cách gọi nào đúng cách gọi nào sai mà điều quan trọng là mong muốn của người khuyết tật, họ muốn gọi họ như thế nào khi bạn giao tiếp với họ. Chúng ta có thể tham khảo bảng sau cho một số cụm từ thông dụng

Tích cực

Tiêu cực

Người khuyết tật trí tuệ, chứng tự kỷ

Chậm phát triển; tâm thần, điên

Người khiếm thị

Người mù, đui

Người khuyết tật

Người tàn tật, tàn phế, tật nguyền

Người khiếm thính, nghe kém

Người điếc, người câm điếc

Người có khuyết tật về thể chất, vận động

Què, cụt, dị dạng

Những gợi ý chung

– Hãy đối xử với người khuyết tật bằng sự tôn trọng, nghiêm túc và lịch sự

– Hãy lắng nghe

– Nếu bạn đề nghị hỗ trợ thì hãy kiên nhẫn chờ đợi khi đề nghị của bạn được chấp nhận, sau đó lắng nghe hoặc yêu cầu để được hướng dẫn. Không nhấn mạnh hoặc xúc phạm nếu đề nghị của bạn không được chấp nhận

– Đừng ngại đặt câu hỏi khi bạn không chắc chắn.

Những gợi ý

Bí quyết thành công khi giao tiếp với người khuyết tật cũng giống như đối với người không khuyết tật đó là giao tiếp dựa trên sự tôn trọng, nghiêm túc và lịch sự. Trình bay dưới đây là những gợi ý giúp bạn tự tin và thành công khi giao tiếp với người khuyết tật.

Những gợi ý khi giao tiếp với người khiếm thị (người mù)

– Hướng cuộc nói chuyện vào cá nhân người nghe

– Nêu rõ bạn là ai, và nói với tốc độ và ngữ điệu vừa phải (mặc dù người khiếm thị có thể nhớ rất lâu giọng nói của bạn)

– Khi trò chuyện trong một nhóm, hãy nhớ để xác định chính mình và người mà bạn đang nói.

– Không nên chạm vào hoặc vuốt ve một con chó dẫn đường mà không xin phép chủ sở hữu.

– Giới thiệu các cá nhân trong nhóm khi bạn nói chuyện.

– Đừng cố gắng để dẫn đường cho người khiếm thị bằng cách lôi kéo hoặc không đề nghị được giúp đỡ trước đó, trong trường hợp này bạn cho phép người khiếm thị nắm giữ cánh tay của mình và để họ tự đi.

– Hãy mô tả khi đưa ra phương hướng, bằng lời nói cung cấp cho các thông tin cho người khiếm thị một cách trực quan rõ rang. Ví dụ bạn đang đi trên nền nhà trơn trượt, còn bao nhiêu bước nữa là tới bậc cửa, lên bậc, chuẩn bị xuống bậc.

– Nếu bạn định chỉ chỗ ngồi cho một người khiếm thị thì bạn hãy nhẹ nhàng đặt tay của người đó lên lưng ghế để họ có thể xác định được vị trí của chỗ ngồi.

– Khi đi ăn cùng với người khiếm thị cần xác định vị trí các món ăn trên bàn.

Những gợi ý khi giao tiếp với người khiếm thính

– Hướng sự chú ý của người khiếm thính vào mình khi giao tiếp bằng cách vẫy tay.

– Nhìn trực tiếp vào người khiếm thính, để cho người khiếm thính nhìn thấy mặt của bạn, và nói chậm. Sử dụng câu ngắn, đơn giản. Tránh hút thuốc hoặc nhai kẹo cao su.

– Nếu người khiếm thính có một người  thông dịch viên ngôn ngữ ký hiệu, nói chuyện trực tiếp với người khiếm thính, không phải là thông dịch viên.

– Nếu bạn điện thoại cá nhân là khó nghe, hãy để điện thoại reo lâu hơn bình thường. Nói rõ ràng chậm.

– Nên sử dụng tin nhắn sms thay cho các cuộc gọi

– Nếu bạn sử dụng một cuộc gọi video thì bạn nên để màn hình điện thoại cách xa khuôn mặt của bạn chừng 50cm để người khiếm thính có thể nhìn được cả cử chỉ điệu bộ của bạn.

Những gợi ý khi giao tiếp với người khuyết tật vận động

Buổi giao lưu với người khuyết tật(
Buổi giao lưu với người khuyết tật(Ảnh minh họa)

– Nếu có thể, hãy đặt mình vào tầm mắt người sử dụng xe lăn.

– Đừng dựa vào xe lăn hoặc các thiết thiết bị trợ giúp của người khuyết tật các vật dụng khác.

– Đừng ra hiệu cho người khuyết tật sử dụng xe lăn bằng cách vỗ nhẹ vào đầu hoặc vai.

– Đừng cho rằng người khuyết tật sử dụng xe lăn muốn được đẩy xe mà không báo trước hoặc hỏi.

– Hãy đề nghị hỗ trợ nếu người khuyết tật gặp khó khăn ví dụ lên cầu thang hoặc mở một cánh cửa.

– Nếu bạn gọi đến cho một người khuyết tật vận động thì để chuông reo lâu hơn bình thường cho phép thêm thời gian để người khuyết tật có thể tiếp cận với điện thoại.

Bản Đồ Tiếp Cận sưu tầm-