công cộng

Chút tản mạn trong mưa

Posted on Updated on


Cố thu nhỏ người lại trên chiếc xe lăn tồi tàn cho đỡ lạnh, nhìn cảnh trời nước mênh mông, tôi bỗng ước ao phải chi mình cứ nhỏ lại, nhỏ lại, và giống như Alice, rơi tõm vào một cái lỗ đen ngòm nào đó và lạc vào một xứ sở thần tiên để có thể quên đi cảnh đời hiện tại. Trong cơn mưa to thế này, Sài gòn bỗng biến thành thành Venise với đường phố là những con sông uốn lượn, nhưng khổ nỗi chiếc xe lăn của tôi lại không thể biến thành chiếc xuồng con để có thể lướt êm trên mặt nước , giúp tôi giải phóng được hết xấp vé số trên tay. Tôi bị kẹt ở đây bên dưới một tàn cây to để tránh mưa mà lại hồi hộp chẳng biết khi nào thì có một nhánh cây rơi xuống và làm cho cái thân thể đã méo mó này càng thêm khó coi. Cách chỗ tôi chỉ hai thước là một mái hiên khá khô ráo lẽ ra đã có thể giúp tôi đỡ ướt, nhưng xe lăn của tôi lại không thể nào lên được vỉa hè. Đói meo và lạnh run, tôi bỗng đâm ra triết lý. Ừ, chỉ có một cái barrier có hai tấc mà đã không thể vượt qua được thì làm sao có thể vượt qua được tất cả những cái barrier khác của cuộc đời!Lúc mới sinh tôi là một chú bé bụ bẫm, khôi ngô và mọi người đều đóan rằng tôi sẽ có một tương lai sáng sủa. Rồi một cơn sốt quái ác đã lấy mất của tôi đôi chân. Ba má tôi đã bán đi tất cả những đồ đạc ít ỏi trong nhà để chạy chữa cho tôi nhưng không có kết quả. Lớn lên tôi mới biết rằng bệnh này không thể nào chữa được. Có điều lúc nhỏ tôi sống rất vô tư. Mọi người trong làng đều quen biết tôi nên cư xử với tôi rất bình thường và điều đó làm cho tôi thấy mình không có gì khác lạ so với những đứa trẻ khác. Tôi cũng đi học, trường học ở làng quê không có lầu nên tôi không bao giờ nghĩ đến chuyện phải ngưng việc học hành. Tôi học giỏi và hăng hái tham gia vào các phong trào. Tôi là cán bộ lớp, cán bộ trường và là cây đinh của phong trào văn nghệ. Tôi có thể “ngồi” trước tòan trường hát say sưa mà không hề mặc cảm.

Đến khi tốt nghiệp phổ thông và thi vào đại học thì tôi vấp phải cái barrier đầu tiên của cuộc đời, và đó cũng là lần đầu tiên tôi biết thế nào là phân biệt đối xử. Tôi đã tuyệt vọng trước cái cầu thang cao vút, nhưng các anh chị sinh viên gác thi rất tốt, đã giúp tôi lên được lầu hai để dự kỳ thi. Tôi vượt qua được kỳ thi tuyển nhưng lại không vượt qua được lần khám sức khỏe.

Buồn bã và thất vọng nhưng không muốn là gánh nặng của người thân nên tôi lại cố gắng học nghề với hy vọng có thể tự nuôi sống được bản thân. Tôi học nghề in lụa, tin rằng nghề này phù hợp với sức khỏe của mình nên sẽ dễ dàng tìm việc. Tôi kéo lụa rất nét và có thể tự đóng những khuôn phơi. Nói chung, tôi cố biết càng nhiều càng tốt vì tin rằng cái khéo tay sẽ bù cho phần sức khỏe khiếm khuyết. Thế nhưng khi xin việc, tôi lại vấp phải cái barrier thứ hai không kém phần cay nghiệt. Nhờ một người quen, tôi được nhận vào làm cho một công ty in ấn bao bì có một bộ phận nhỏ in lụa, nhưng khi gặp tôi, họ lại bảo tôi về chờ đến khi nào có việc thì họ sẽ gọi. Bằng sự nhạy cảm của người khuyết tật, tôi hiểu rằng mình đã bị từ chối. Sau đó, một người trong công ty đã nói nhỏ với tôi rằng lúc đầu người chủ tưởng tôi chỉ bị tật nhẹ, đến khi biết tôi chỉ có thể ngồi một chỗ làm việc thì họ không muốn nhận. Họ cho rằng một người “bình thường” có thể làm nhiều việc, trong khi những người khuyết tật chỉ có thể làm một việc và như thế thì không có lợi về mặt kinh tế. Tôi cũng thông cảm với họ thôi, thời buổi kinh tế thị trường mà! Tôi cũng định học đồ họa vi tính vì nghe nói nghề này dễ xin việc, nhưng lại thôi. Một anh bạn của tôi rất giỏi đồ họa và làm cho một công ty thiết kế nổi tiếng đã được hai năm, làm đến tổ trưởng cơ đấy. Thế rồi một hôm có một “sếp lớn” đến và nghe đâu cho rằng anh ấy làm xấu mặt công ty nên đã cho anh nghỉ việc (anh ấy phải đi nạng mà!). Anh ấy nói lẽ ra anh có thể kiện họ nhưng vì thương tình anh “sếp nhỏ” nên thôi (người khuyết tật vẫn thường cam chịu và dễ thông cảm như thế đấy!). Chúng tôi cũng nghe nói về một nghị định gì đó của chính phủ bắt buộc các doanh nghiệp phải nhận 2-3% người khuyết tật, nhưng họ hoặc là nhận những người tật nhẹ, hoặc là lảng tránh bằng những cớ gì đó khó mà bắt bẻ được, còn chúng tôi thì không biết kêu ai nên đành phải làm thinh.

Không muốn xin ăn, thế là tôi đi bán vé số để sống qua ngày. Nhưng với công việc đơn giản này thôi tôi cũng vấp phải không ít những barrier. Tôi chỉ có thể lăn xe trên đường chứ không thể lên được những vỉa hè và như thế có nghĩa là rất khó bán. Như hôm nay, kẹt trong trận mưa dai dẳng của cơn bão cuối năm như thế này thì có lẽ không còn đến vốn chứ nói gì đến kiếm lời. Chỉ cầu mong sao trong xấp vé số này tôi trúng được một ít để gỡ lại vốn, nhưng chắc là khó. Bạn bè tôi vẫn thường gọi tôi là “con trâu trắng” mà: đi đến đâu là mất mùa đến đó. Mọi thứ với tôi đều phải trật vuột đến dăm lần mới xong. Cả chuyện yêu đương cũng thế. Không dám nghĩ đến mà cũng dăm ba lần được yêu, nhưng rồi cũng không vượt qua được chính mình. Nghĩ mình cuộc sống bấp bênh, vướng vào chỉ làm khổ lây người khác nên lại thôi. Rồi người ta đi lấy chồng, rồi lại dằn vặt tiếc nuối…

Thành phố lên đèn đã lâu. Trời vẫn xám xịt. Mưa thì như thiu trời thối đất. Nước mênh mông không còn phân biệt được đâu là đường đâu là vỉa hè nữa. Lại một cái barrier khác của cuộc đời phải cố dò dẫm mà vượt qua vì ngồi mãi ở đây thì chắc cũng sẽ giống như cô bé bán diêm thiếp đi trong giấc ngủ dài mà mơ về một căn phòng ấm áp thôi. Nhưng cũng không thể về được chỗ trọ vì con hẻm nhấp nhô không nhìn ra được ổ gà họa có mà chết đuối! Chắc là xin ngủ trọ ở một trụ sở công an nào đó thôi, nhưng không biết có lên được vỉa hè không nữa. Quả là họa vô đơn chí!

THIẾU CHÂN NHÂN

Mùa mưa tháng 10- 2000
Trích một bài viết trên diễn đàn DRD http://drdvietnam.com/page/122389/vi

Xe buýt ký và giấc mơ người khuyết tật

Posted on Updated on


Tôi im lặng lên phòng, ngả ra giường thiêm thiếp mong tìm lại giấc mơ còn dang dở…

Thay mặt cho anh chị em khiếm thị của Trung tâm Nguồn Sáng, xin cảm ơn và ghi nhận tấm lòng của nhà tài trợ. Với ngôi nhà được xây bằng những tấm lòng hảo tâm, Trung tâm chúng tôi không còn cảnh thuê nhà nay đây mai đó. Từ nay sẽ an cư lạc nghiệp. Sẽ tạo thêm nhiều việc làm cho những người khiếm thị đang muốn vươn lên làm chủ cuộc sống

Reng… reng…reng…..

Choàng tỉnh ngỡ ngàng. Ôi! mình vừa mơ giấc mơ đẹp quá, sẽ chẳng bao giờ là hiện thực đâu nhưng ước gì… Thôi chết, dậy thôi! Vừa mới đặt lưng mà đã 4 rưỡi rồi. Sáng nay có cuộc họp quan trọng bên Hà Đông bắt đầu từ lúc 8 giờ.

Lần nào mình chả phải mất hơn 2 giờ đồng hồ để sang tới nơi. Mà đường có dài gì cho cam, hơn 20 ki lô mét chứ mấy. Nghĩ đến 2 chặng xe buýt mà muốn ốm quá.

Quờ quạng tìm cái di động bấm nghe giờ: 5 h 7 phút. Ờ, kể cũng chưa tệ lắm, vơ cái cặp đã chuẩn bị tối hôm trước, xỏ dép xuống cầu thang. Ngập ngừng nửa giây, rồi gõ cửa gọi cô bé nhà bên. Này chịu khó dậy đưa anh ra bến xe buýt đi họp kẻo muộn. Im lặng giây lát mới nghe tiếng dép loẹt xoẹt ra rút chốt.

May mà có cô ấy còn lờ mờ thấy đường chứ một mình mình dò gậy, chắc gì ra được đúng bến. Có dấu hiệu nào để mình nhận biết đấy là điểm chờ xe buýt đâu.

Hai anh em líu ríu bước, mong rút ngắn quãng đường hơn 300 mét.

-Anh yên tâm sắp tới rồi!

Đang nghe ngóng để sang đường vào điểm chờ xe, thì nghe tiếng cửa xe xèo xèo rồi tiếng nhấn ga ầm ầm lướt qua. Thế là “toi” một chuyến rồi. Sao số mình đen thế nhỉ! Nãy rõ là bước chân phải cơ mà! Mà số mình đen thật. Không ít lần đã bị “thủng lưới” phút bù giờ kiểu này. Thôi thì lỡ dở là cái nghiệp bám vào mình mất rồi.

– Thôi em cứ về ngủ nốt đi, anh tự lên xe được mà, lát nữa chả đầy khách đi cùng.

– Vâng thế em về đây…

Quả không sai, đã nghe thấy tiếng lục tục xột xoạt túi xách kéo đến quanh mình. Mà đường này có mỗi  một tuyến chạy, dù không có ai mình vẫn lên ngon lành. Đi nhiều thành quen cả tiếng máy của xe buýt, tiếng mở cửa rồi cả mùi đặc trưng của nó nữa. Cứ thấy ngần ấy tín hiệu là xốc tới mục tiêu thôi.

Chừng đã lâu đám đông bắt đầu xôn xao: Xe buýt kiểu gì 15 phút/ chuyến mà hơn 20 phút chưa thấy đâu? Cứ lao xao lời bấc tiếng chì chừng một lát thì xe đến. Đám đông hối hả chen nhau lên xe. Mình cứ thế nương theo dòng. Phía trước nhích từng tí một, phía sau cứ sát vô, lại có chàng định dùng sức vạch khe tìm kẽ mà chen lên trước.

Hai tay ép sát người cho tử tế, mặt mình bị ấp trọn vào mái tóc nữ khá dày phía trước. Tóc mềm ẩm thơm nồng. Chả biết nhà cô này có xinh không nhỉ? Có nhẽ gần phút mới nhồi hết đám đông lên xe. Mình cứ bị dồn đi đẩy lại, chân dẫm lên chân, hai tay vươn quá đầu huơ huơ mãi, mới rờ được chỗ bám.

Xe buýt Hà Nội. Ảnh: Manhdat – Xebushanoi.com

Xe rú ga trườn lên nặng nề. Vài cô gái có lẽ bị xô ép quá, ré lên. Chạy được một quãng đến điểm dừng, xe phanh, họ lại ré lên. Mình nhớ có lần y thế, bác tài Nhã kêu lên: “Chúng mày sao thế, điên à! Ai làm gì mà cứ ré lên!” Mọi người trên xe nhao nhao: “Thôi đừng cho lên nữa chết bẹp hết rồi!”

Bác tài hôm nay mềm mại hơn: “Nếu các bố các mẹ đứng ở dưới kia thì có đòi lên không?”. Chả biết nhét được mấy người, nghe có cô bé véo von: Chị ơi em đi trước nhé!

Sau pha này thì xe rông thẳng qua 3 bến đến khu công nghiệp mới mở tung 2 cửa. Bao nhiêu người xuống lại gần bấy nhiêu người lên.

Tôi kiễng chân ngoi đầu lên hớp chút không khí. Xe ì ạch kẽo kẹt leo dốc cầu Thăng Long một hồi rồi đổ dốc. Đang lật sật êm ái bỗng làm cái rầm. Lại ổ voi. Có tiếng than thở:  “Chửa đầy 3 năm trước ngót trăm tỉ rải lên đây, giờ đã tệ hơn lúc chưa làm. Đến vàng mã cũng không hóa nhanh thế!”…

Xe qua cầu dừng một điểm, rồi điểm tiếp là Nam Thăng Long. Vì đi nhiều nên mình thuộc lòng. Mình len dần ra cửa. Mọi người cũng biết nên kẻ tránh, người đẩy, mình cũng đã đặt chân xuống đất.

Hít một hơi dài khoan khoái. Lôi từ trong cặp chiếc gậy gấp ruỗi ra dò đường. Quả này mới là xương đây! Từ đây ra xe 27 dễ đến 200 mét. Lần theo hướng đã quen quen vừa đi vừa dỏng tai nghe ngóng. Chắc khoảng chỗ này đây. Dừng chân quay tứ phía dò sóng. Kia rồi chếch phải phía sau có mấy cô cậu đang trò chuyện. “Các em làm ơn chỉ giúp anh xe 27!”. Một khoảng lặng nghe ánh mắt đổ dồn….

Có cô bé lên tiếng rụt rè: “Anh chờ lát, xe về em chỉ cho”. “A kia rồi!”. Mọi người chạy rào rào. “Anh ơi có xe rồi đấy!” Mình bước liều theo đám đông nhưng không kịp. May cô bé vẫn để ý nên thấy tiếng cô: “Để em đưa anh ra xe”.

Cô bé chạm khẽ vào người mình mà lúng túng không biết dắt thế nào. Mình cứ bước, nương theo cái chạm tay mong manh của cô ấy, không dám nắm vào sợ cô ấy ngại vì rất nhiều người chưa hề biết cách dắt người khiếm thị. May quá có cậu sinh viên khoác vai mình đưa đi.

Tới nơi xe đã lèn kín. Vất vả lắm mình và cậu sinh viên mới chen lên được. Nghĩ thương cô bé kia không biết thế nào? Không vì mình biết đâu, cô bé đã tranh được một chỗ ngồi? Xe chật như nêm có khi chẳng ai phát hiện ra mình mà nhường ghế. Chả quan trọng, mình còn khỏe chán, có chỗ bám là OK rồi.

Có nhiều lần được đàn bà con gái nhường ghế mà thẹn chín mặt, ngồi yên vị mà cứ thấy bứt dứt. Xe cứ rướn lên một quãng lại khự lại, rồi nhích từng tí một.

Lắng tai mãi mới thấy loa phía sau có thông báo các điểm dừng. Bức bối, ngột ngạt, ngọ ngoạy chừng gần giờ đồng hồ mới đến Ngã Tư Sở. Lúc này sinh viên xuống đã nhiều xe dãn ra dễ thở hơn.

Anh phụ xe lúc này mới kiếm cho mình được một chỗ ngồi gần cửa sau. Xa được cái loa phát nhạc một chút thì lại bị tra tấn bởi các “chuyên gia nấu cháo điện thoại”. Thôi thì đủ kiểu ỷ ôi nỉ non, suồng sã…Có cậu nói toàn những chuyện tào lao với bạn gái. Có lúc bí lời thì nói quàng nói bừa nghe cứ sượng hết cả người…

Mình từng gặp không ít lái xe ức chế vụ này, đã phải buông lời khó nghe. Cá biệt có lái xe quát mắng khách hàng thậm tệ vì mất trật tự, nhưng liền đó chính anh ta lại nói chuyện thả ga.

Gần đến điểm mình xuống rồi mà cái cô ca sĩ gì cứ gào lên thống thiết. Cố lắng tai mà không biết loa phía sau đọc điểm nào. Nghĩ đến nhờ phụ xe lại hãi. Chứng kiến anh ta cau có gắt gỏng với khách hàng lên xuống mà ngài ngại. Kinh nghiệm nhiều chuyến, mình nhờ mà anh phụ vẫn cứ quên, nhắc nhiều thì nhận sự im lặng khó hiểu hoặc một lời khó nghe.

Thôi cứ chủ động cho lành. Cũng có nhiều lần gặp những phụ xe chu đáo hỏi han tận nơi, những hành khách tốt bụng quan tâm tận tình. Miên man suy nghĩ chợt giật mình. Giọng cô phát thanh viên thánh thót: “Điểm dừng tiếp theo…”

Quá mất một điểm rồi! Vội đứng dạy men ra cửa. Xuống xe, hít một hơi sâu, mưa chấm từng giọt li ti lên mặt lên tay kể cũng mát. Mình dò lên hè. Mưa gió này bói đâu ra xe ôm? Lấy di động gọi mấy xe quen người ốm kẻ nghỉ…

Mệt mỏi bất lực, đứng thần người ra một lúc. À đây rồi, gọi cho hãng taxi. Mô tả cho cô tổng đài, nơi mình đang đứng. Vâng vâng dạ dạ mà 15 phút gọi nhắc mấy lần chả thấy đâu. Phải rồi, cánh taxi có lướt đến mà không thấy người vẫy thì lướt luôn họ đâu biết mình khiếm thị.

Đợi mãi trời cũng mủi lòng phái một anh xe ôm khoác áo mưa tới hỏi. “Về chỗ Dương hả em?” Đúng là chết đuối vớ được cọc. Chỗ trung tâm mình họp có cô gái khiếm thị dạy trẻ khiếm thị tên Dương. Hơn 8 rưỡi rồi, muộn quá, xuống xe trả tiền luôn.

Một ngày họp hành mệt mỏi rồi cũng qua, 4 h 30 lại dắt díu nhau ra bắt xe buýt. Quay ngang quay ngửa tìm người giúp đỡ.

– Xe 27 kia rồi để chị đưa em lên. Từ từ hẵng, nó còn ở phía sau trước mặt em là xe 37. Thôi chết nó mở cửa đón khách phía dưới rồi vọt luôn, em làm sao chạy ra được! Thôi chờ xe sau em ạ!.

– Thế chị đi xe bao nhiêu?

– Chị đi 02. Lỡ 2 chuyến rồi em ạ! Đợi đưa em lên xe rồi chị mới đi không sao đâu!

Trời. Cầu cho chị đừng vì em mà lại lỡ chuyến!

Rồi cũng lên được xe. Lại chen, lại lấn, lại đứng, lại ngồi. Qua điểm trung chuyển Cầu Giấy, có cô bé thút thít rồi nức nở: “Chị ơi…! Em bị móc cả điện thoại lẫn ví rồi biết sống bằng gì… hức hức… Tiền mẹ em vừa gửi từ dưới quê….”
Vài người lao xao xuýt xoa rồi im lặng như chuyện đã quen lắm rồi.

Sàn xe như chao nghiêng…Hơn 7 giờ tối mới về tới chỗ làm. Cô bé khi sáng đon đả: “Anh về ăn cơm”.

Tôi im lặng lên phòng, ngả ra giường thiêm thiếp mong tìm lại giấc mơ còn dang dở…

Thực lòng tôi mong ngành xe buýt sớm có những xe thiết kế trợ giúp người khuyết tật vận động. Tôi được biết TPHCM cũng đã có một số xe có thang nâng và khoang cho xe lăn nhưng hình như vận hành chưa hiệu quả.Muốn chuyên nghiệp hóa giao thông công cộng thì phải tính tới việc phục vụ tốt mọi đối tượng khách hàng, trong đó có người khuyết tật. Nhà nước đã chi không ít tiền cấp thẻ miễn phí cho người khuyết tật vậy mà họ vẫn không được tham gia giao thông một cách bình đẳng thì quả là thiếu công bằng và rất lãng phí.Ví dụ như mỗi thẻ miễn phí của người khuyết tật tại Hà Nội sẽ có thời hạn là 5 năm và thành phố phải trả cho ngành xe buýt khoảng 5 triệu đồng. Luật pháp cũng đã quy định rất cụ thể đối với các công trình xây dựng, các phương tiện giao thông phải đảm bảo khả năng tiếp cận cho người khuyết tật.

Tác giả: NGUYỄN HÙNG

Công trình nào cần đảm bảo cho NKT tiếp cận?

Posted on Updated on


Theo quy chuẩn 2009 TCVN:2009 đã đề cập về phạm vi áp dụng

“…được áp dụng khi xây dựng mới hoặc cải tạo công trình dân dụng đảm bảo người khó khăn về vận động tiếp cận sử dụng:

CHÚ THÍCH:

  1. Công trình dân dụng trong tiêu chuẩn này bao gồm nhà ở và công trình công cộng (gọi tắt là công trình)
  2. Những khó khăn về vận động là những người dùng xe lăn, người dùng nạng, gậy chống, lồng chống, chân giả, người già, phụ nữ có con nhỏ đẩy xe nôi,… sau đây gọi tắt là người khuyến tật

Để hoàn thành dự án này, hơn 40 bạn TNV của dự án đã khảo sát tất cả các loại công trình bao gồm:

  1. Cơ quan, công trình trụ sở làm việc
  2. Công trình văn hoá
  3. Công trình thể thao
  4. Công trình thương mại
  5. Công trình khách sạn
  6. Công trình y tế
  7. Công trình giáo dục
  8. Công trình phục vụ giao thông
  9. Công trình dịch vụ công cộng
  10. Nhà ở (chung cư, nhà riêng lẻ)

Chi tiết các bạn xem trong tài liệu đính kèm nhé. Qui chuan XD 2009.