Không gian dành cho NKT

Posted on Updated on


Bài viết sưu tầm năm 2008 – có hiệu chỉnh và chú thích

Theo số liệu của Liên hợp quốc, ngày nay trên thế giới có trên 700 triệu người khuyết tật, trong đó gần 200 triệu là trẻ em. Như vậy, khoảng trên dưới 10% dân số ở bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới là những người không hoàn thiện (khuyết tật) ở các bộ phận của cơ thể hay ở các cơ quan cảm giác…. Cuộc sống về mọi mặt của họ gặp rất nhiều khó khăn. Đây thực sự là một gánh nặng cho gia đình và cộng đồng. Để những người không may mắn này hoà nhập với cộng đồng thì nhiệm vụ của những người khoẻ mạnh phải tạo ra các điều kiện thật thuận lợi và hợp với những đặc thù khuyết tật của nhóm cư dân này.

 Ngày nay, tại nhiều nước trên thế giới thường xây dựng các loại chung cư theo kiểu ký túc xá dành riêng để nuôi dưỡng những người già và người khuyết tật nói chung cần sự giúp đỡ của cộng đồng. Ngoài ra người ta đã và đang tích cực xây dựng những trung tâm xã hội mà ở đó ngoài việc nuôi dưỡng những người già, người khuyết tật neo đơn còn có thêm các chức năng xã hội khác như: Nghiên cứu khoa học, dạy nghề…. Nhưng có lẽ, hiện đại và văn minh hơn cả là các chung cư với đầy đủ tiện nghi và với các loại căn hộ nhỏ và vừa (thường là có 1, 2 hoặc 3 phòng ở). Trong các loại căn hộ đó được trang bị những đồ đạc và ‘thiết bị’ đặc biệt, nhờ chúng mà người già và người khuyết tật có thể tự phục vụ. Hơn thế nữa, trong các loại chung cư đó còn được bố trí (ở những nơi thuận tiện) những điểm phục vụ y tế, cà phê, cửa hàng ăn, dịch vụ văn hoá… Nói chung, trong các chung cư loại này, tầng 1 thường dành cho các đối tượng khuyết tật khó khăn trong di chuyển, đặc biệt là những người phải dùng xe lăn.
Phòng tắm cho người khuyết tật
Phòng tắm cho người khuyết tật
 Do suy thoái môi trường và sự cân bằng sinh thái bị phá vỡ nên số lượng người khuyết tật ở hầu khắp các nước trên thế giới ngày một nhiều. Theo số liệu của tổ chức y tế thế giới, hiện nay trung bình trên hành tinh của chúng ta có khoảng trên 10,8% trẻ em được sinh ra đã mang những dị tật bẩm sinh. Để giải quyết vấn đề nhạy cảm này, các nước phát triển, không chỉ nghiên cứu những vấn đề về khuyết tật và đề xuất những tiêu chuẩn thiết kế môi trường dành cho hoạt động sống của con người, có chú ý đến những nhu cầu của các nhóm người khác nhau trong cộng đồng, trong đó có người khuyết tật, mà còn nghiên cứu những biện pháp cần thiết để cải tạo các công trình và các thành phần của hệ thống ‘hạ tầng kỹ thuật’ – đường giao thông, các công trình công cộng nằm trên và dưới mặt đất…, nhằm thích ứng với nhu cầu sử dụng của những nhóm người khuyết tật và những nhóm cư dân có khó khăn trong tự di chuyển.
Ví dụ, trong các khu trung tâm của thủ đô Hen-xinh-ki (Phần Lan) ngày nay, hoàn toàn đáp ứng được mọi nhu cầu trong hoạt động sống của người già và các nhóm người khuyết tật, hơn thế nữa vấn đề này được giải quyết không chỉ trong các công trình mới xây dựng, mà cả trong các loại công trình cổ và cũ được cải tạo… Trong tổng mặt bằng quy hoạch chung của thành phố này đến năm 2070 có dự trù mọi biện pháp để thích ứng môi trường đối với những nhu cầu của tất cả những nhóm người khuyết tật.
Ở nước ta chưa có nhiều các công trình riêng lẻ dành riêng để chăm sóc nhóm người già và người khuyết tật. Phần đông những người thuộc nhóm dân cư này vẫn sống chung cùng gia đình trong các chung cư hay nhà riêng thông thường, được thiết kế và xây dựng dành cho người khoẻ mạnh. Như vậy những chung cư này hoàn toàn không phù hợp với sinh hoạt thường nhật của những nhóm dân cư đặc biệt này.
Trong những năm gần đây, nước ta đã bắt đầu quan tâm nhưng cũng chưa có hành lang pháp lý để các cơ quan chuyên môn, các cơ quan quản lý nhà nước và xã hội cũng như các tổ chức chính phủ hay phi chính phủ, các tổ chức từ thiện… khác có liên quan, có thể hành động được vì lợi ích của các nhóm cư dân này. (*năm 2009 đã có ban hành tiêu chuẩn xây dựng và năm 2011 luật NKT đã được áp dụng)
Trong tiêu chuẩn xây dựng của nước ta cũng còn ít đề cập đến những vấn đề nhạy cảm đó. Vấn đề khó khăn nhất trong nghiên cứu, đề xuất tiêu chuẩn cũng như xây dựng nhà ở cho người khuyết tật phải dùng xe lăn. Ở các nước châu Âu để tính toán diện tích cần thiết cho phòng ở và các phòng phụ, bề rộng của cửa đi, bản thang, chiếu nghỉ, chiếu tới, bề rộng của ban công hay lôgia… thường người ta dựa theo kích thước của xe lăn (xe lăn có nhiều loại và kích thước cũng rất khác nhau, nhưng thông dụng nhất vẫn là loại có bề rộng 670mm và ghế ngồi cao 520mm).
Xe lăn thông thường
Xe lăn thông thường
Trong thiết kế – xây dựng các loại chung cư dành cho người khuyết tật phải dùng xe lăn, ngoài việc chú ý đến ‘phương tiện giao thông đi lại’ trong nhà ra, người ta đặc biệt quan tâm đến kích thước – vị trí các loại thiết bị vệ sinh, chiều cao đặt các ‘thiết bị’ điện (như các loại ổ cắm, công tắc đèn, hộp điều khiển quạt trần…) chiều cao các ổ cắm để mở cửa đi và cửa sổ, chiều cao móc – giá treo quần áo… Bề rộng của lối ra vào nhà hoặc cầu thang nghiêng dạng dốc thoải dành cho đối tượng người khuyết tật ngồi trên xe lăn, nhất thiết không được nhỏ hơn 1200mm, và độ dốc nhỏ hơn hoặc bằng 6%, tay vịn cầu thang dành cho đối tượng này thường chỉ cao từ 700 đến 800mm. Chiều cao của móc – giá để quần áo dành cho người ngồi trên xe lăn cũng chỉ nên để ở độ cao từ 1400 đến 1500mm, để họ có thể tự mình treo hay đặt được quần áo của riêng mình. Nói chung các  loại ‘thiết bị’ dạng ‘treo’, dành cho người khuyết tật ngồi trên xe lăn phải được bố trí thấp hơn, từ 100 đến 200mm so với cho người bình thường.
Trong thực tế cũng chưa có nơi nào trên thế giới sản xuất các thiết bị điện chỉ dành cho người khuyết tật. Do vậy khi bố trí các thiết bị đó trong không gian ở dành cho người khuyết tật cần phải chú ý đến đặc thù sinh hoạt và đặc điểm nhân trắc của nhóm người không may mắn này. Ví dụ, tủ lạnh, để người khuyết tật ngồi trên xe lăn có thể sử dụng được nó, thì cần phải đặt tủ cao hơn mặt sàn từ 200 đến 300mm. Trong trường hợp này, người khuyết tật có thể tự đặt – lấy được mọi ‘vật dụng’ nằm sâu trong tủ lạnh. Tương tự như thế, khi bố trí các loại tủ đựng đồ khác. Theo đó, để giúp người khuyết tật di chuyển dễ dàng hơn trong không gian ở thì các loại đồ đạc trong phòng không nên có các góc cạnh vuông. Trong không gian phụ (bếp, WC…) cũng cần phải tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất cho các hoạt động của người khuyết tật. Các nhà thiết kế đặc biệt quan tâm đến khối bếp. Khối bếp (tủ bếp, chậu rửa, bếp nấu…) là một khối cứng được thiết kế hoàn chỉnh và được trang bị tự động hoàn toàn. Toàn bộ khối bếp có thể nâng lên hay hạ xuống được nhờ một hệ thống tự động.
Trong không gian của các phòng ở và các khu phụ, đặc biệt tại những nơi có nhiều khả năng xảy ra tai nạn cần có cảnh báo trước. Ví dụ, như bố trí các loại đèn vàng hay đỏ hoặc sơn các loại màu cảnh báo giống như trong các công trình công nghiệp… Thực tế đã chỉ ra rằng: những vị trí trong căn hộ (nhà) hay xảy ra tai nạn nhất là bếp, vệ sinh, phòng tắm, ban – công, lôgia… Ở những nơi đó cần phải chú ý đặc biệt trong công việc lựa chọn các loại vật liệu lát mặt nền. Để không gây ra những tai nạn đáng tiếc cho người khuyết tật và giúp họ di chuyển dễ dàng hơn khi rời khỏi xe lăn hay ngược lại thì trong khu vệ sinh (phòng tắm) nên bố trí thêm các ‘thiết bị’ hõ trợ khác, như tay vịn hay xà ngang, dọc theo các bức tường của những không gian ‘nhạy cảm’ đó.
Để cho người khuyết tật trên xe lăn có thể ra vào các loại không gian một cách thuận tiện hơn thì cần mở rộng các loại cửa đi. Thông thường bề rộng của cánh cửa đi phải ở mức lớn hơn hoặc bằng 900mm (các cánh cửa, nếu ở đâu có điều kiện, thì nên thiết kế tự động). Để việc di chuyển của người khuyết tật từ xe lăn sang các thiết bị của khu vệ sinh và ngược lại được dễ dàng hơn, thường người ta bố trí thiết bị đặc biệt – loại máy nâng (cố định hay di chuyển được). Thiết bị cho phép nâng lên, hạ xuống hay xoay được 1800. Trước đây, trên thế giới, loại thiết bị này thường được sử dụng trong các bệnh viện, nhưng ngày nay chúng đang được sử dụng một cách phổ biến trong các căn hộ có người khuyết tật sinh sống. Trong rất nhiều trường hợp thì giường ngủ cũng được trang bị riêng thiết bị nâng lên, hạ xuống như vậy.
Nếu như một người bình thường (khoẻ mạnh) ở trong phòng ngủ của mình xấp xỉ 8 tiếng đồng hồ thì thời gian này của người khuyết tật có sử dụng xe lăn thường là dài hơn. Nguyên nhân của ‘hiện tượng’ này là do sự rắc rối và khó khăn trong di chuyển của người khuyết tật. Với nhóm dân cư này cũng cần phải chsu ý đến vấn đề bố trí đồ đạc trong không gian ở (căn hộ – nhà). Vấn đề ở đây là bố trí đồ đạc để đảm bảo sao cho việc di chuyển của người khuyết tật có sử dụng xe lăn được dễ dàng và có thể tiếp cận đến được mọi ‘ngóc ngách’ của các không gian trong căn hộ và các ‘thành phần – bộ phận’ của đồ đạc và các thiết bị trong các không gian ở. Hợp lý hơn cả là các loại đồ đạc được bố trí dọc theo các bức tường còn không gian giữa phòng nên để tự do để tạo ra khoảng trống dành cho sự di chuyển được thuận lợi hơn cho người khuyết tật có sử dụng xe lăn. Cũng liên quan đến vấn đề này, cần chú ý đặc biệt đến vị trí cũng như cách sắp xếp các thiết bị nghe và nhìn như: vô tuyến truyền hình, dàn nghe nhạc, máy tính, đài, máy ghi âm… sao cho việc sử dụng chúng được thuận lợi và dễ dàng nhất. Tốt nhất là các thiết bị nghe nhìn này phải được điều khiển từ xa.

Từ lâu, xuất hiện rất nhiều lời khuyên và kiến nghị cũng như các thiết bị được sản xuất dành riêng cho người khuyết tật có sử dụng xe lăn đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới. Đã đến lúc chúng ta cần nghiên cứu và sau đó là sản xuất các thiết bị dành riêng cho những nhóm người ‘đặc biệt’ này, nhằm giúp họ tự lo lấy những hoạt động trong sinh hoạt hàng ngày. Điều này không những giúp cho họ tự tin hơn trong cuộc sống, mà khi đã có sự tự tin hơn về bản thân mình thì chắc chắn họ sẽ có những đóng góp nhất định và san sẻ bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội.

(Theo Phuockien.vn)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s